در پی انتشار مطلبی با عنوان «از سفر بی‌دستاورد وزیر تا افتتاح ساندویچی؛ شاهکار میراث فرهنگی بوشهر!»، لازم است برای تنویر افکار عمومی و اطلاع دقیق مردم شریف استان، بخشی از اقدامات و دستاوردهای سفر دو روزه دکتر سیدرضا صالحی‌امیری، وزیر میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی به استان بوشهر تشریح شود؛ سفری که برنامه‌های آن تنها به بازدید و سخنرانی محدود نبود و مجموعه‌ای از پروژه‌های اجرایی، میراثی، گردشگری و سرمایه‌گذاری را دربر گرفت.
*پاسخ به ادعاهای مطرح‌شده درباره سفر وزیر میراث‌فرهنگی به استان بوشهر؛*
*از شنیدن دغدغه فعالان تا افتتاح و احیای پروژه‌های گردشگری و میراثی*
در پی انتشار مطلبی با عنوان «از سفر بی‌دستاورد وزیر تا افتتاح ساندویچی؛ شاهکار میراث فرهنگی بوشهر!»، لازم است برای تنویر افکار عمومی و اطلاع دقیق مردم شریف استان، بخشی از اقدامات و دستاوردهای سفر دو روزه دکتر سیدرضا صالحی‌امیری، وزیر میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی به استان بوشهر تشریح شود؛ سفری که برنامه‌های آن تنها به بازدید و سخنرانی محدود نبود و مجموعه‌ای از پروژه‌های اجرایی، میراثی، گردشگری و سرمایه‌گذاری را دربر گرفت.
در نخستین ساعات حضور وزیر در استان، نشست با نمایندگان فعالان و سرمایه‌گذاران سه حوزه میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی و رؤسای جوامع حرفه‌ای گردشگری برگزار شد و دغدغه‌ها، موانع و مطالبات فعالان این حوزه‌ها به‌صورت مستقیم با وزیر در میان گذاشته شد. مقرر شد بخشی از این مسائل از طریق وزارت میراث‌فرهنگی و بخشی نیز با پیگیری از سایر وزارتخانه‌ها و دستگاه‌های مرتبط دنبال و برای رفع آنها چاره‌اندیشی شود.
این اقدام، دقیقاً در راستای رویکرد نتیجه‌محور و حل مسئله قرار دارد؛ چراکه توسعه گردشگری بدون شنیدن صدای فعالان و سرمایه‌گذاران و بدون رفع موانع پیش روی آنان امکان‌پذیر نیست.
*توسعه زیرساخت گردشگری؛ از مرکز گردشگری ساحلی و دریایی تا سفره‌خانه سنتی*
در جریان این سفر، مرکز گردشگری ساحلی و دریایی و همچنین یک سفره‌خانه سنتی در بافت تاریخی بوشهر با حضور وزیر میراث‌فرهنگی افتتاح شد.
ممکن است برخی با نگاه تقلیل‌گرایانه، هر پروژه گردشگری بخش خصوصی را صرفاً یک واحد پذیرایی یا «ساندویچی» تلقی کنند، اما واقعیت این است که صدور مجوز، نظارت تخصصی، ایجاد زیرساخت گردشگری و فراهم کردن بستر فعالیت قانونی برای سرمایه‌گذاران، بخشی از مأموریت‌های ذاتی اداره‌کل میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی است.
هر پروژه‌ای که با مجوز قانونی به چرخه گردشگری استان اضافه می‌شود، علاوه بر ارتقای خدمات به گردشگران، ظرفیت ایجاد اشتغال مستقیم و غیرمستقیم، رونق اقتصادی و فعال شدن زنجیره‌ای از مشاغل مرتبط را به همراه دارد.
در شرایط اقتصادی امروز، ایجاد حتی یک فرصت شغلی نیز دارای اهمیت است؛ چه رسد به آنکه مجموعه‌ای از پروژه‌های گردشگری بتوانند زمینه اشتغال، سرمایه‌گذاری و رونق اقتصادی را فراهم کنند.
*برگزاری نخستین همایش ملی گردشگری استان بوشهر*
یکی از مهم‌ترین برنامه‌های این سفر، برگزاری نخستین همایش ملی گردشگری استان بوشهر با حضور وزیر میراث‌فرهنگی، فعالان حوزه‌های میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی استان، فعالانی از استان‌های خوزستان، فارس و کهگیلویه و بویراحمد و جمعی از رؤسای جوامع حرفه‌ای گردشگری کشور بود.
این رویداد فرصتی برای تبادل تجربه، طرح دیدگاه‌ها و معرفی ظرفیت‌های گردشگری بوشهر بود و در جریان آن، وزیر میراث‌فرهنگی از نزدیک با ظرفیت‌های آیینی، موسیقی و فرهنگ مردم بوشهر آشنا شد و بر استفاده از ظرفیت‌های وزارتخانه برای معرفی این داشته‌ها به گردشگران داخلی و خارجی تأکید شد.
همچنین رونمایی از لوح ثبت رویدادهای گردشگری استان در این همایش نشان داد که بوشهر در مسیر توسعه گردشگری رویدادمحور قرار گرفته است؛ رویکردی که در بسیاری از مقاصد گردشگری دنیا به‌عنوان یکی از ابزارهای جذب گردشگر مورد توجه قرار دارد.
آخرین رویداد ثبت‌شده از استان بوشهر در فهرست رویدادهای گردشگری کشور نیز «مُخ‌برون» بود که در شهریورماه سال جاری با مشارکت فعالان گردشگری استان برگزار شد.
*احیای موزه شهید رئیسعلی دلواری؛ کانون مقاومت جنوب*
یکی از شاخص‌ترین بخش‌های این سفر، بهره‌برداری از موزه شهید رئیسعلی دلواری به‌عنوان کانون مقاومت جنوب بود.
این موزه که سال‌ها از مرمت اولیه آن می‌گذشت و نیازمند بازطراحی، بهسازی و احیای مجدد بود، با بازطراحی فیزیکی و محتوایی به فضایی برای معرفی تاریخ مبارزات مردم جنوب و شخصیت شهید رئیسعلی دلواری تبدیل شد.
موزه شهید رئیسعلی دلواری از بناهای هویتی استان بوشهر است که مردم سراسر کشور با آن ارتباط عاطفی و تاریخی دارند و در طول سال پذیرای شمار زیادی از گردشگران است.
احیای این مجموعه در شرایطی که توجه به تاریخ مقاومت مردم جنوب اهمیت ویژه‌ای دارد، یکی از پروژه‌های مهم سفر وزیر به استان بود و همراهی وزارت میراث‌فرهنگی در به سرانجام رسیدن آن نقش مؤثری داشت.
*رونمایی از چهار کتاب درباره شهید رئیسعلی دلواری*
رونمایی از چهار عنوان کتاب ارزشمند با موضوع شخصیت و مبارزات شهید رئیسعلی دلواری نیز از دیگر برنامه‌های این سفر بود.
این اقدام در کنار حفظ و معرفی مکتوب رشادت‌های دلیرمردان تنگستان و نقش مردم جنوب در مبارزه با استعمار، نشان‌دهنده توجه اداره‌کل به ظرفیت نویسندگان و پژوهشگران برای ثبت و انتقال تاریخ و هویت بوشهر به نسل‌های آینده است.
*مسجد بردستان و قلعه تاریخی؛ پیگیری مطالبات مردم*
بازدید وزیر میراث‌فرهنگی از مسجد تاریخی بردستان و قلعه تاریخی این شهر و طرح مسائل مربوط به مرمت و احیای این بناها، صرفاً یک بازدید تشریفاتی نبود.
شنیدن مطالبات مردم و مسئولان محلی و اعلام پیگیری برای مرمت و احیای بناهای تاریخی منطقه، بخشی از فرآیند حفاظت از میراث تاریخی استان است؛ فرآیندی که طبیعتاً نیازمند تأمین اعتبار، مطالعات تخصصی و همکاری دستگاه‌های مختلف است.
*سیراف؛ بررسی میدانی پرونده ثبت جهانی و شنیدن صدای مردم*
در بندر تاریخی سیراف نیز وزیر میراث‌فرهنگی با حضور در محوطه‌های تاریخی، مسائل و موانع موجود در مسیر پرونده ثبت جهانی این بندر را از نزدیک بررسی کرد.
بازدید میدانی از آثار تاریخی سیراف، گفت‌وگو با مردم و بررسی موضوعات مرتبط بخشی از همین فرآیند بود.
هدف، پیشبرد پرونده ثبت جهانی سیراف در عین توجه به حقوق مردم و رفع موانع موجود است؛ موضوعی که با توجه به اهمیت تاریخی سیراف در پیشینه تمدنی و دریایی ایران، نیازمند بررسی دقیق، کارشناسی و پیگیری مستمر است.
در همین مسیر نیز اقدامات قابل توجهی برای ساماندهی آثار، تابلوهای معرفی و بهسازی محیط پیرامونی انجام شده و این روند ادامه خواهد داشت.
*احیای قلعه نصوری با رویکرد گردشگری*
مرمت، احیا و بهره‌برداری از قلعه تاریخی نصوری سیراف با کاربری پذیرایی و اقامتی، یکی دیگر از برنامه‌های مهم این سفر بود.
این طرح، نمونه‌ای از پیوند حفاظت از میراث تاریخی با اقتصاد گردشگری است؛ به این معنا که بنا ضمن حفظ هویت تاریخی خود، می‌تواند به یک ظرفیت اقتصادی و گردشگری تبدیل شده و زمینه ایجاد اشتغال مستقیم و غیرمستقیم و معرفی تاریخ و فرهنگ سیراف به گردشگران را فراهم کند.
تبدیل بناهای تاریخی به ظرفیت‌های فعال گردشگری، یکی از مسیرهای مورد توجه در سیاست‌های وزارت میراث‌فرهنگی است و اداره‌کل استان نیز در همین چارچوب حرکت می‌کند.
*توسعه گردشگری روستایی و ارتقای زیرساخت‌های اقامتی با افتتاح رباط بندو و هتل سه‌ستاره عسلویه*
افتتاح مرکز گردشگری «رباط بندو» در روستای بندو و همچنین بهره‌برداری از هتل سه‌ستاره در شهرستان عسلویه، از دیگر برنامه‌های مهم سفر وزیر میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی به استان بوشهر بود.
افتتاح هتل سه‌ستاره عسلویه با حضور دکتر محسنی بندپی، معاون گردشگری کشور، گامی مؤثر در افزایش ظرفیت‌های اقامتی شهرستان و ارتقای کیفیت خدمات مورد نیاز گردشگران و مسافران به شمار می‌رود. توسعه زیرساخت‌های اقامتی در شهرستان عسلویه، با توجه به ظرفیت‌های اقتصادی، ساحلی و گردشگری این منطقه، می‌تواند زمینه ارائه خدمات مطلوب‌تر به گردشگران و تقویت زیرساخت‌های پذیرش مسافر را فراهم کند.
همچنین افتتاح مجموعه گردشگری رباط بندو در روستای بندو، گامی در مسیر توسعه گردشگری روستایی و بهره‌گیری از ظرفیت‌های بومی منطقه است. توسعه چنین مجموعه‌هایی صرفاً به افتتاح یک واحد گردشگری محدود نمی‌شود؛ بلکه می‌تواند به ایجاد اشتغال پایدار، افزایش درآمد جوامع محلی، تقویت اقتصاد روستا و در صورت استمرار و تکمیل زنجیره خدمات، به ماندگاری جمعیت در روستاها و جلوگیری از مهاجرت کمک کند.
این اقدامات در کنار یکدیگر نشان می‌دهند که توسعه گردشگری استان بوشهر، هم‌زمان بر تقویت زیرساخت‌های اقامتی در مناطق دارای ظرفیت گردشگری و فعال‌سازی توانمندی‌های بومی و روستایی متمرکز است.
*تمرکز جدی بر گردشگری دریامحور و سرمایه‌گذاری*
یکی از محورهای پررنگ سفر وزیر میراث‌فرهنگی به استان بوشهر، توجه به توسعه گردشگری دریامحور بود؛ موضوعی که در بند «ج» ماده ۸۳ برنامه هفتم توسعه نیز مورد تأکید قرار گرفته است.
استان بوشهر با دارا بودن ظرفیت گسترده ساحلی و دریایی، می‌تواند سهم قابل توجهی در توسعه این بخش داشته باشد و اداره‌کل میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی استان در همین راستا، آماده‌سازی بسته‌های سرمایه‌گذاری را دنبال کرده است.
در همین زمینه، بیش از ۳۰ بسته سرمایه‌گذاری گردشگری دریامحور در استان آماده شده که بوشهر را در این حوزه در جایگاه نخست کشور قرار داده است.
این موضوع، نتیجه فعالیت کارشناسی و پیگیری مجموعه همکاران اداره‌کل در حوزه سرمایه‌گذاری است و نشان می‌دهد که توسعه گردشگری استان صرفاً به برگزاری مراسم و افتتاحیه محدود نشده و فرآیند جذب سرمایه‌گذار و ایجاد زیرساخت نیز به‌صورت جدی دنبال می‌شود.
پاسخ به یک پرسش؛ آیا پروژه بخش خصوصی، دستاورد اداره‌کل محسوب نمی‌شود؟
در مطلب منتشرشده، افتتاح پروژه‌های گردشگری کوچک بخش خصوصی با ادبیاتی تمسخرآمیز مطرح شده است؛ در حالی که بخش قابل توجهی از توسعه گردشگری در سراسر کشور بر پایه سرمایه‌گذاری بخش خصوصی شکل می‌گیرد.
اداره‌کل میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی نه یک پیمانکار عمرانی است و نه مالک تمام پروژه‌های گردشگری. وظیفه این دستگاه، سیاست‌گذاری، صدور مجوز، نظارت تخصصی، تسهیل سرمایه‌گذاری، حمایت از سرمایه‌گذاران و فراهم کردن بستر قانونی برای توسعه گردشگری است.
بنابراین اینکه پروژه‌ای توسط بخش خصوصی اجرا شده، نه‌تنها از ارزش آن نمی‌کاهد، بلکه اساساً هدف سیاست‌های توسعه گردشگری نیز همین است که دولت و دستگاه اجرایی بتوانند با تسهیل‌گری، سرمایه بخش خصوصی را وارد چرخه اقتصاد گردشگری کنند.
اگر ایجاد یک مجموعه گردشگری، حتی در مقیاس کوچک، به معنای ایجاد فرصت شغلی، ارائه خدمات به گردشگران و فعال شدن سرمایه بخش خصوصی باشد، نمی‌توان آن را صرفاً با عنوان «ساندویچی» یا «فست‌فودی» از دایره اقدامات توسعه‌ای خارج کرد.
دستاورد را باید در مجموعه اقدامات دید، نه در تعداد روبان‌های افتتاحیه
سفر وزیر میراث‌فرهنگی به بوشهر شامل نشست با فعالان و سرمایه‌گذاران، پیگیری مطالبات بخش خصوصی، افتتاح پروژه‌های گردشگری، برگزاری نخستین همایش ملی گردشگری استان، احیای موزه شهید رئیسعلی دلواری، رونمایی از چهار کتاب، بازدید و پیگیری مرمت آثار تاریخی بردستان، بررسی میدانی پرونده ثبت جهانی سیراف، بازدید و پیگیری مسائل آثار تاریخی سیراف، احیای قلعه نصوری و افتتاح مرکز گردشگری روستایی رباط بندو بود.
بنابراین، توصیف این سفر به‌عنوان «تور بازدید» با مجموعه اقداماتی که در طول آن انجام شده، همخوانی ندارد.
اداره‌کل میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی استان بوشهر معتقد است عملکرد هر دستگاه باید با عدد، سند و نتیجه ارزیابی شود؛ اما قضاوت منصفانه نیز مستلزم آن است که همه اقدامات دیده شود، نهخ اینکه صرفاً با انتخاب یک پروژه کوچک بخش خصوصی، کل عملکرد یک مجموعه زیر سؤال برده شود.
اداره‌کل همچنان خود را در برابر مردم، فعالان اقتصادی، سرمایه‌گذاران و میراث تاریخی استان پاسخگو می‌داند و آماده است گزارش عملکرد خود را در حوزه‌های میراث‌فرهنگی، گردشگری، صنایع‌دستی، سرمایه‌گذاری، مرمت و احیای آثار تاریخی و ایجاد زیرساخت‌های گردشگری، به‌صورت مستند و با ارائه آمار و اطلاعات در اختیار افکار عمومی قرار دهد.
حفاظت از میراث تاریخی، توسعه گردشگری، ایجاد اشتغال و جذب سرمایه‌گذار، مسیرهای به‌هم‌پیوسته‌ای هستند که نتیجه آنها در یک افتتاحیه یا یک سفر خلاصه نمی‌شود؛ بلکه مجموعه‌ای از اقدامات مستمر، تخصصی و زمان‌بر را می‌طلبد و اداره‌کل میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی استان بوشهر این مسیر را با جدیت دنبال خواهد کرد.