بندر تاریخی سیراف در حالی در مسیر ثبت جهانی قرار گرفته که حل مسائل حقوق مالکانه ساکنان و کاهش نارضایتیهای ناشی از محدودیتهای ساختوساز، به یکی از مهمترین دغدغههای مسئولان و جامعه محلی تبدیل شده است؛ موضوعی که در میز خدمت هفته دولت با حضور مسئولان ارشد میراثفرهنگی، گردشگری و صنایعدستی کشور مورد تأکید قرار گرفت.
بهگزارش روابطعمومی ادارهکل میراثفرهنگی، گردشگری و صنایعدستی استان بوشهر، امروز جمعه ۶ شهریور ۱۴۰۵ میز خدمت همزمان با هفته دولت و با محوریت بررسی روند ثبت جهانی بندر تاریخی سیراف، با حضور علیرضا ایزدی، مشاور وزیر و مدیرکل ثبت آثار و حفظ و احیای میراث معنوی و طبیعی وزارت میراثفرهنگی، گردشگری و صنایعدستی و نصرالله ابراهیمی، مدیرکل میراثفرهنگی، گردشگری و صنایعدستی استان بوشهر برگزار شد.
در این نشست، مسائل و دغدغههای مردم سیراف، بهویژه محدودیتهای اعمالشده در حوزه ساختوساز و حقوق مالکانه ساکنان، به عنوان یکی از مهمترین چالشهای پیشروی پرونده ثبت جهانی این بندر تاریخی مورد بررسی قرار گرفت.
بحران مالکیت خصوصی، مانعی به وسعت ۶۰ درصد عرصه تاریخی
مهمترین محور مطرح شده در این نشست، تعارض منافع میان الزامات حفاظتی یونسکو و حقوق مالکانه مردم سیراف بود. بر اساس آمارهای موجود، بیش از ۵۰ درصد از اراضی حریم این بندر تاریخی در مالکیت خصوصی قرار دارد و محدودیتهای اعمالشده تا ۶۰ درصد از عرصههای تاریخی را تحت تأثیر خود قرار داده است. این در حالی است که کمبود شدید زمین برای سکونت، خود به افزایش ساختوسازهای غیرمجاز دامن زده و بافت اصیل شهر را با تهدیدی مضاعف مواجه کرده است.
از دیگر موارد مطرح شده مطرحشده در این نشست، تعارض میان الزامات حفاظتی و ضوابط مربوط به ثبت جهانی با حقوق مالکانه مردم سیراف بود.
بر اساس آمارهای مطرحشده، بخش قابلتوجهی از اراضی واقع در حریم بندر تاریخی سیراف در مالکیت خصوصی قرار دارد و اعمال محدودیتهای ساختوساز، بخش گستردهای از عرصههای تاریخی این شهر را تحت تأثیر قرار داده است.
از سوی دیگر، کمبود زمین برای توسعه سکونت و پاسخگویی به نیازهای جمعیتی شهر، زمینه افزایش برخی ساختوسازهای غیرمجاز را فراهم کرده و این مسئله، حفاظت از بافت تاریخی و اصالتهای فرهنگی سیراف را با چالشهای جدی مواجه کرده است.
ایزدی: نمیتوان از مردم خواست از حقوق مالکیت خود بگذرند
علیرضا ایزدی در این نشست با اشاره به دغدغهها و نارضایتیهای موجود در جامعه محلی، حل مسائل مردم و تأمین حقوق قانونی آنان را از اولویتهای مهم در مسیر ثبت جهانی سیراف عنوان کرد.
او با تأکید بر ضرورت تعامل و گفتوگو با مردم، اظهار کرد: نمیتوان از مردم خواست که از حقوق مالکیت خود بگذرند.
مشاور وزیر میراثفرهنگی، گردشگری و صنایعدستی مسائل حقوق مالکانه، حمایت از ساکنان و فعالان حوزه گردشگری و بومگردی و ایجاد زمینه مشارکت مردم را از ضرورتهای جدی برای پیشبرد پرونده ثبت جهانی سیراف دانست.
نصرالله ابراهیمی مدیرکل میراثفرهنگی، گردشگری وصنایعدستی: همراهی مردم، شرط موفقیت و ماندگاری ثبت جهانی است
مدیرکل میراثفرهنگی، گردشگری و صنایعدستی استان بوشهر نیز در این نشست با تأکید بر نقش مردم در حفاظت و معرفی میراث تاریخی سیراف گفت: بدون همراهی جامعه محلی، ثبت جهانی نه تنها دشوار، بلکه ماندگاری آن نیز با چالش مواجه خواهد شد.
او بر ضرورت طراحی یک بسته حمایتی جامع با محوریت توجه به معیشت و حقوق مردم تأکید کرد و تغییر رویکرد از «ممنوعیت مطلق» به «نظارت هوشمند» را یکی از راهکارهای مؤثر در کاهش تعارضات موجود دانست.
ابلاغ و اجرای طرحهای معماری همگون با بافت تاریخی، ایجاد سازوکارهای حمایتی و مشارکت دادن مردم در تصمیمگیریها نیز از جمله راهکارهای مطرحشده برای افزایش همراهی جامعه محلی در مسیر ثبت جهانی سیراف بود.
ضرورت تقویت هماهنگی بیندستگاهی و حمایت قضایی
یکی دیگر از موضوعات مهم در مسیر حفاظت از عرصه تاریخی سیراف، ضرورت هماهنگی و همکاری همه دستگاههای اجرایی و نظارتی است.
اهمیت حمایت قضایی در برخورد با ساختوسازهای غیرمجاز جدید و حفاظت از عرصه تاریخی، تقویت حضور و نقش همه دستگاههای مسئول در فرآیند تصمیمگیری و اجرای ضوابط، به عنوان یکی از ضرورتهای مهم برای حل چالشهای موجود بود که در این برنامه مطرح شد.
مسئولان بر این باورند که حل بحران مالکیت و جلوگیری از ساختوسازهای مغایر با ضوابط، بدون شکلگیری یک سازوکار منسجم و هماهنگ میان دستگاههای اجرایی، قضایی و جامعه محلی امکانپذیر نخواهد بود.
آزمونی مهم در آستانه ارزیابیهای بینالمللی
با توجه به قرار گرفتن پرونده سیراف در مسیر ارزیابی برای ثبت جهانی و برنامهریزی برای حضور ارزیابان بینالمللی در مهرماه، حل دغدغههای مردم و کاهش تعارضات موجود، بیش از گذشته اهمیت یافته است.
در این میان، مسئولان تأکید دارند که موفقیت پرونده ثبت جهانی سیراف تنها در گرو حفاظت از آثار و محوطههای تاریخی نیست، بلکه رضایت و مشارکت مردم به عنوان صاحبان اصلی و میراثبانان این سرزمین، نقشی تعیینکننده در آینده این پرونده خواهد داشت.
به نظر میرسد مهمترین راهبرد پیشروی سیراف در مسیر ثبت جهانی، تبدیل فضای موجود از «تعارض» به «همکاری» و ایجاد تعادلی پایدار میان حفاظت از میراث تاریخی و رعایت حقوق قانونی و مالکانه ساکنان باشد. تعادلی که میتواند راه را برای ثبت جهانی این بندر تاریخی و بهرهمندی مردم منطقه از فرصتهای فرهنگی و اقتصادی آن هموار کند.